De 26ste dag, dinsdag 22 maart 2011

Gesprek op een dinsdagochtend. “Lente”, zegt de wereld nadrukkelijk. Ja, weten we. Riep ze gisteren ook al. Maar de lust ontbrak om iets terug te zeggen. Tegelijkertijd het besef: je kunt het een boom niet kwalijk nemen dat ze naar blad verlangt. Het is lente, op de 26ste dag van Joeps vermissing.

Onder theatermakers is de verdwijning van Joep allerminst onopgemerkt gebleven. Joep werkte voor onder meer Drie Ons, Theater Artemis, Theatergroep Max., Sonnevanck, Het Zuidelijk Toneel, Theaterfestival Boulevard en Productiehuis Brabant. Ook zat hij in de raad van advies van United-C. Een gezelschap dat hij op de voet volgde, was, Matzer Theaterproducties. Voor dit gezelschap fotografeerde Joep kort voor z’n verdwijning de nieuwe productie ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’. Tweemaandelijks organiseert Matzer op zondagochtenden ook een zogeheten ‘Kunstdienst’. De editie van zondag 13 maart stond in het teken van ‘komen en weggaan’, een thema dat al maanden geleden was bepaald. Een fragment uit de inleiding van schrijver en presentator Frederieke Hijink:

“Soms besluiten we zelf om te vertrekken. Maar vaak genoeg kiezen we er niet voor. De reis overkomt ons door oorzaken die buiten ons bereik liggen, buiten onze invloed. Juist dan komt het er op aan. Kunnen we dan verdragen dat iets nooit meer wordt zoals het was, dat we drijven op een ijsschots die onverwacht is afgebroken en nog niet weten waar en wanneer we weer vaste grond onder de voeten krijgen?

Het zijn wankele weken in en rond de Verkadefabriek. Op 25 februari ging fotograaf Joep Lennarts weg van huis en hij kwam niet meer terug. De verslagenheid is zo groot. Hoe moeten de mensen om hem heen zich verhouden tot de onzekerheid van een afscheid dat geen afscheid is? Daar is geen antwoord op, er is alleen een reis door deze rauwheid. Elkaar vasthouden, dichterbij elkaar zijn dan ooit en tegelijk weten dat in feite iedereen alleen op weg is in het zich opnieuw verhouden tot een schrijnende werkelijkheid.”

Over weten en niet-weten: gissen is ondragelijker dan feiten kennen. In dat besef willen we sec enkele omstandigheden toelichten waaronder Joep is verdwenen, maar ook verhelderen – voor zover dat kan – welke stappen wij en hulpdiensten hebben gezet en wat er mogelijk in het verschiet ligt.

Afgelopen herfst en winter heeft Joep verschillende mensen verteld dat hij zich zorgen maakte over zichzelf en werk. Ook dacht hij veel na over zijn verleden en de toekomst. Met enkelen voerde Joep hierover diepere gesprekken. Zijn zorgen leidden tot slapeloosheid en – bij vlagen – aanvallen van paniek, met name ’s nachts. Joep gebruikte medicatie. Drie dagen voor z’n verdwijning heeft Joep zijn huisarts bezocht, die hem heeft voorgesteld om van medicatie te veranderen. Dat is ook gebeurd. Het gaat om een anti-depressivum dat hij in een lage dosering voorgeschreven heeft gekregen. Bij psychofarmaca bestaat het risico dat een zogenoemd paradoxaal effect optreedt. Oftewel: de klachten waartegen het middel wordt gebruikt – in dit geval forse neerslachtigheid –  verergeren. Paradoxale effecten treden met name in de beginperiode van medicijngebruik op. Het zal echter nooit opgehelderd kunnen worden in hoeverre de overstap in medicatie heeft bijgedragen aan de vermoedelijke paniekaanval waarin Joep op de vroege ochtend van vrijdag 25 februari van huis is vertrokken.

Feitelijk is onbekend of Joep rechtstreeks naar Treurenburg is gereden of van tevoren nog elders is geweest. Joep kende de locatie bij Hedel. Honderden malen is hij de brug over de Maas gepasseerd, op weg met foto’s voor de Volkskrant. Zoals enkelen ook opmerkten: voor het blad ‘Huisvlijt’ van Productiehuis Brabant maakte Joep in de zomer van 2006 een foto van de onderzijde van de Hedelse brug.

Wat er na Joeps vertrek van huis – na 04.00 uur – is gebeurd, weten we niet. Zijn geparkeerde wagen is rond 05.30 uur door een voorbijganger opgemerkt, Joeps auto stond boven aan het brede fietspad – een voormalige rijstrook – in de berm van het talud, aan de Brabantse zijde van de brug. Een misdrijf is niet volledig uit te sluiten, maar wordt erg onwaarschijnlijk geacht.

Over de beweerde stap die Joep die ochtend zou hebben gezet: met onze kennis van wie Joep is, weten we zeker dat hij niet in vrijheid en met zicht op consequenties heeft gehandeld.

Waar [en of] Joep in het water is beland, blijft duister. De vindplaats van zijn auto doet evenwel het ergste vrezen. Als Joep bij de Hedelse brug of in de aangrenzende inham van de Maas is beland, dan is de kans groot dat hij zich in de nabijheid bevindt, op minder dan 100 meter afstand van de plek waar hij te water zou zijn geraakt.

Volgens experts komt iemand die bij de huidige watertemperaturen [2 tot 5 graden Celsius] verdrinkt, pas na twee tot zes weken weer boven water. Vervolgens kan de stroming in de Maas een vermiste stroomafwaarts meevoeren. De Maas meandert, wat de kans vergroot dat Joep uiteindelijk in een bocht, een rivierkom of op een stromingsvrije plek achter een van de strekdammen wordt gevonden.

Bij de huidige watertemperaturen zal een vermiste, nadat hij aan de oppervlakte is gekomen, slechts enkele dagen blijven drijven. Nadien zal de vermiste weer onder water verdwijnen. In dat geval kan het weken of maanden duren voordat de betrokkene wordt gevonden. Onder binnenvaartschippers is het bericht over de verdwijning van Joep bekend.

De Internationale Reddingshonden Groep [IRG], de Bossche Reddingsbrigade en politiediensten hebben het gebied rondom de Hedelse brug meerdere malen uitgekamd, zowel op als buiten de oevers. De Koninklijke Landelijke Politie Dienst [KLPD] en gemeentelijke brandweer hebben de Maas gezamenlijk met sonar en andere middelen afgezocht. Ook familie en vrienden van Joep hebben met een boot de oevers afgezocht. Dagelijks gaan er mensen – zowel van officiële instanties als familie en vrienden – naar de Hedelse brug en omgeving in de hoop op een teken. Alle tips die via ons of rechtstreeks bij de politie zijn beland, zijn zorgvuldig onderzocht. Er zijn twee paragnosten geraadpleegd, tot nu toe zonder resultaat.

Al had Joep zijn bedenkingen over social media en digitalisering – hij zat liever met je aan tafel, inclusief koffie of wijn – toch hebben Facebook, Twitter, sms en weblog ons grote diensten bewezen. Uit reacties blijkt dat velen ook troost uit elkaars reacties putten. Sinds zondag 27 februari is deze blog door ruim 50.000 unieke bezoekers bezocht. Maar de mateloze inzet en betrokkenheid van iedereen ten spijt: Joep is nog altijd niet gevonden. 

Hoe verder? Geduld, mededogen en zachtmoedigheid – there’s nothing else. 

Als je naar aanleiding van het bovenstaande vragen hebt, verzoeken we je om die niet als reactie op deze blog maar per mail aan ons te stellen.

Steunbetuigingen en andere reacties stellen wij natuurlijk wel op prijs in deze blog: zonder jullie waren we allang omgevallen.

Ondertussen is het lente. Zij is niet leeg. Ze is vol van afwezigheid.